Geen Russische spullen maar een Russisch hart

De Russische Galina Kazantseva werd 74 jaar geleden geboren in een dorpje aan de Wolga. Nu woont ze op een kamer in verpleeg- en verzorgingshuis Lucia in Breda: ze lijdt aan Alzheimer. Ze heeft weinig ruimte voor spullen. Maar het Russische zit ín haar, vertelt haar dochter Yelena Vassiltchenko, die bijna twintig jaar in Nederland woont.

 

‘We konden niet veel meenemen’, zegt Yelena over haar moeders verhuizing van Moskou naar Nederland, nu ruim twee jaar geleden. ‘Wat kleren en foto’s, een paar sentimentele dingen.’ Er staat inderdaad een rij rode matroesjka’s op de vensterbank. Op het bed liggen knuffeldieren en op het bureau staat een grote stapel Russische films. Maar de meeste van Galina’s spullen staan nog in haar flatje in Moskou, waar nu een nichtje woont, vertelt Yelena.

Omdat Galina aan Alzheimer lijdt, kan ze zich ook niet herinneren dat ze veel meer bezittingen heeft: ‘We moesten nog één keer met haar terug naar Moskou,’ zegt Yelena. ‘Maar toen we haar flat binnenstapten, herkende ze niets.’

En dat terwijl Galina jarenlang in Moskou woonde. Yelena: ‘Alle goede winkels waren in Moskou, het interessante leven was in Moskou, het was een mekka van cultuur. En de beste universiteiten waren in Moskou. In 1982 ben ik er met mijn moeder gaan wonen, omdat ik daar wilde studeren. Mijn moeder - zij was 45 - werkte. Dat was vanzelfsprekend: haar generatie werkte altijd. Ze heeft in Moskou tien jaar gewerkt in een fabriek voor fototoestellen. De prestaties van mijn moeder waren zo goed, dat zij na haar pensioen allerlei privileges kreeg. Ze was ‘arbeidsveteraan’: ze kreeg van de staat een kunstgebit - een heel slechte, dat wel -, en ze mocht gratis met het openbaar vervoer. Bovendien kreeg ze korting op de servicekosten van haar appartementje in Moskou. Dat  heeft ze nog steeds: 32 vierkante meter.'

Galina werd in 1938 geboren in een dorpje aan de Wolga, vlakbij de grote stad Kazan. Yelena: ‘Mijn moeder is op gegroeid in armoede. Dat weet ik, omdat ik tot mijn zestiende in hetzelfde huis heb gewoond waar zij is geboren. Ik ben vanaf mijn tweede jaar opgevoed door mijn moeder, mijn oma en mijn tante, want mijn moeder is gescheiden van mijn vader toen ik twee jaar oud was. We deelden met z’n vieren een huis met één woonkamer: in iedere hoek een bed. Eén keuken, een kleine moestuin en kleine tuin. Het toilet - een gat in de grond - was buiten. Het eenvoudigste van het eenvoudigste. We kookten op de kachel: elke ochtend moesten wij voor houtblokken naar het tuinhuisje. In de kamer vroor het dan twee graden. Alle ramen waren bevroren. Er was ook geen waterleiding. We haalden water uit een kleine put, met emmers.’

Nu zij in Breda woont, heeft Galina nog maar weinig spullen die herinneren aan haar verleden. Maar het Russische zit ín haar, volgens Yelena. En Rusland is in een oogwenk dichtbij. Bijvoorbeeld door Russisch te spreken, naar Russische muziek te luisteren of door naar een Russische film te kijken. ‘En ze is dol op zingen’, zegt Yelena. ‘Ze zingt nog steeds heel goed. En ze kent de tekst van veel Russische liedjes. Elke dag dat ik hier ben zingen wij. Ik zet een cd op en zij zingt mee. En omdat literatuur zo’n belangrijk vak is in Rusland, kent ze veel gedichten uit haar hoofd. De fabels van Krylov, bijvoorbeeld. Als wij buiten een rondje lopen, zegt ze er een op. Of een gedichtje van Poesjkin.’

In Rusland wordt de zorg voor senioren geregeld door familie, vertelt Yelena: ‘Wij zorgen voor onze ouders tot de laatste dag.’ Maar dat kan een zware belasting zijn, vooral als de familie niet in Rusland zelf woont, zoals in het geval van Yelena: ‘Ik kon helemaal niets voor mijn moeder regelen in Rusland. Ze bouwen niets voor oude mensen: geen nieuwe verpleeghuizen, geen verzorgingscentra. Wie geen familie heeft, kan op een wachtlijst voor seniorenhuizen, maar die zijn zó armoedig, en zó ongezellig, zonder goede verwarming of goed eten. En mijn moeder kwam daarvoor ook niet in aanmerking.’ Dus woont Galina nu in Breda. ‘Toen ze hier net kwam, zag ik dat ze steeds minder het verschil tussen Rusland en Nederland merkte. Ze had mij, haar schoonzoon, haar kleindochter. Dat was genoeg voor haar.’

Reacties

Er zijn nog geen reacties



Tagcloud

Partners in dit project zijn:













Ga nu naar de website van Erfgoed Brabant
 
X