Adriana van de Sande (89) groeide op in een groot gezin, en was later ook moeder van een groot gezin. ‘Het was druk, ja: dat zeker.’
Honderd jaar geleden was een groot gezin in Brabant de norm. Adriana van de Sande uit Etten-Leur groeide zelfs op in een gezin van vijftien kinderen. Aan haar jeugd heeft ze vooral goede herinneringen: ‘Een gezelliger thuis had ik niet kunnen hebben,’ vertelt ze. ‘We waren zó goed met elkaar. Ik heb nog zeven broers en zussen over, maar we hebben nooit ruzie. Daar zijn we erg trots op.’ Naar de middelbare school ging mevrouw Van de Sande niet, maar ze bezocht wel naailessen, want die zouden haar goed van pas kunnen komen als ze zelf ooit moeder werd. ‘Kleding naaien was het voornaamste wat een vrouw moest kunnen, toen.’
Mevrouw van de Sande was nog geen jaar getrouwd toen ze haar eerste kind kreeg: er zouden er nog zes volgen. ‘Ik vond dat eigenlijk weinig, vergeleken met vijftien,’ grapt ze. ‘Het was druk, ja; dat zeker. Ik had geen hulp, moest alles zelf doen. Om een uur of vijf, half zes stond ik op. Als m’n man terugkwam van z’n werk en we hadden gegeten, deden we de kinderen naar bed. En dan opruimen, al het speelgoed weer in de box, enzovoort. Ik werkte eigenlijk de hele dag. Maar zodra ze wat konden staken de kinderen een handje bij. Ondanks dat ik van de vroege ochtend tot late avond bezig was, denk ik trouwens wel eens dat ik het rustiger had dan veel mensen van tegenwoordig.’